Pas op bij afkoop kapitaalverzekering met tijdklem

 

Per 1 april 2017 vervalt de zogenaamde tijdklem op de kapitaalverzekeringen, tenminste als Staatssecretaris Wiebes zijn zin krijgt.

 

Op het eerste gezicht lijkt dit de kans om eindelijk te stoppen met die jaarlijkse premiebetaling en het beoogde eindbedrag netto naar voren te halen. Maar vaak is dat niet verstandig en ik zal hieronder uitleggen waarom.

 

 

Historie

 

Een kapitaalverzekering is een levensverzekering die meestal uit een spaarrekening en een overlijdensrisicoverzekering bestaat. Soms is deze aangevuld met permanente premievrijstelling bij eventuele arbeidsongeschiktheid. Deze contracten kennen meestal een looptijd variërend van 15 tot 30 jaar.

 

Deze spaarpolissen werden vaak afgesloten voor studie van kinderen, dekking van leningen of het uiteindelijk aflossen van de hypotheek. Ook kon je met een kapitaalverzekering belastingvrij sparen, dat was voordelig omdat destijds de jaarlijks ontvangen rente nog belast was, maar niet in een kapitaalverzekering. Die verzekering moest dan wel minimaal 15 jaar voor een redelijke vrijstelling en minimaal 20 jaar (de tijdklemmen) voor een grotere vrijstelling lopen. Deze voordelen gingen bij de invoering van het boxenstelsel over in een vrijstelling van de actuele poliswaarde in box 3.

 

Eind vorige eeuw werd vanuit de kapitaalverzekering de spaarhypotheek uitgevonden. Het rentepercentage in het spaardeel van de polis was dan exact gelijk aan de te betalen hypotheekrente. Uiteindelijk resulteert dit dan in een eindbedrag waarmee de hele hypotheek op de einddatum belastingvrij kan worden afgelost. De hypotheekrente fiscaal aftrekbaar en de spaarrente belastingvrij!.

Vanaf 2013 kunnen en geen nieuwe spaar- en levenshypotheken meer worden aangegaan. Er is nog wel overgangsrecht voor bestaande leningen.

 

Levensverzekeraars vergoedden aanvankelijk 4% en later 3% rente binnen de kapitaalverzekeringen en daar zitten zij tot de einddatum aan vast en nu een beetje mee in hun maag. De verzekeraars rekenen binnen de contracten het grootste deel van de kosten over de hele looptijd toe aan de eerste jaren. Maar als een verzekeringnemer eerder wenst de stoppen dan worden

de geraamde kosten alsnog van de afkoopwaarde afgehaald. Het is niet de verzekeraar maar de klant die contractbreuk pleegt. De klant verzoekt de verzekeraar dan het contract ‘af te kopen’.

 

Woekerpolis

 

Tijdens de structureel dalende kapitaalmarkt rentetendens en de almaar stijgende beurzen zijn er tientallen miljoenen kapitaalverzekeringen afgesloten. Dit werd ook bevorderd door de behoorlijke eenmalige vergoeding die ‘adviseurs’ bij de aanvang van het contract ontvingen. Deze provisie, in combinatie met de verborgen te hoge kosten en de inmiddels tegenvallende beleggingsresultaten holden de rendementen van verschillende soorten kapitaalverzekeringen enorm uit. Ongeveer 7 miljoen woekerpolissen werden zichtbaar.

 

Emotie

 

Miljoenen mensen zijn of voelen zich gedupeerd en creëren daarmee weer een nieuw gat in de markt voor ‘belangenbehartigers’.

Veel van deze mensen zijn het zat. Ze zijn schandaalmoe en hikken tegen de jaarlijkse netto premiebetalingen aan. Het beoogde kapitaal op de eindddatum komt steeds dichterbij, maar is of lijkt kleiner dan verwacht in het licht van de opgebrachte premieoffers. Maar stoppen was tot 1 april 2017 geen optie omdat die vervelende tijdsklem van 15 of 20 jaar gelijkmatige premiebetaling dat blokkeerde.

 

De kans is groot dat bovengenoemde mensen vanaf 1 april in de verleiding komen om het contract voortijdig te beëindigen. Mogelijk is de emotie dan sterker dan de ratio. Het kan weleens beter voor de verzekeraar of de fiscus dan voor de klant zijn om de polis af te kopen. De contractant vraagt de verzekeraar dan om het contract af te kopen en de waarde uit te keren. Die verzekeraar heeft nog wat kosten goed te maken en verrekent die met de afkoopwaarde.

 

Niet afkopen

 

Maar wat gaat de ex-verzekeringnemer straks met dat netto geld doen? In ieder geval is het dan niet meer vrijgesteld in box 3 en wordt het belast met ruim 1% vermogensrendementsheffing. Dit is beter voor de fiscus dan voor de klant. Toch ook weer een soort woekerpolisje.

 

Veel kapitaalverzekeringen kennen een garantie op de einddatum. Daar ziet men dus vanaf bij het eerder laten beëindigen van de polis. Ook weer beter voor de verzekeraar dan voor de klant.

 

Men ziet bij het beëindigen ook af van de eventuele premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid. Dit is toch een verkapte arbeidsongeschiktheidsverzekering waar men van af ziet. Ook een onverstandige keuze voor een verzekerde met een slechte gezondheid die geen mogelijkheid heeft dit risico elders onder te brengen.

 

Dit geldt ook voor de overlijdensdekking die in de meeste polissen is ingebouwd. Bij een kerngezonde verzekerde kan dit risico vaak veel goedkoper worden verzekerd, maar wel onder voorwaarde van goedkeuring.

 

Wilfred Mooij ffp